खासदार मेधा कुलकर्णी यांची नदीकाठच्या विविध ठिकाणांना भेट; वृक्षतोड न करता पर्यावरणपूरक नदीकाठ विकास हवा
Article link copied
पुणे, (प्रतिनिधी) संततधार चालू असतानाही खासदार मेधा कुलकर्णी यांनी बुधवारी सकाळी मुळा आणि मुळा-मुठा नद्यांच्या काठावरील चार महत्त्वाच्या ठिकाणांना भेट दिली. 'रिव्हरफ्रंट डेव्हलपमेंट' (नदीकाठ विकास) प्रकल्प आणि शहरातील नदीकाठची उरलेली परिसंस्था (ecosystem) यांशी संबंधित पर्यावरणीय बाबी समजून घेणे हा या भेटीचा उद्देश होता. या भेटीदरम्यान पुणे महानगरपालिका (PMC) आयुक्त नवल किशोर राम, पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिका (PCMC) पर्यावरण विभागाचे मुख्य अभियंता संजय कुलकर्णी, दोन्ही महापालिकांचे अधिकारी, पर्यावरण तज्ज्ञ आणि 'पुणे रिव्हर रिवाइव्हल'चे जागरूक नागरिक उपस्थित होते. भेटीचे पहिले ठिकाण पिंपरी-चिंचवड (PCMC) क्षेत्रातील मुळा नदीकाठी असलेल्या 'भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड' (BEL) जवळ होते. तेथील समृद्ध जैवविविधता आणि नदीकाठची विद्यमान वने व अधिवास (habitats) यांचे जतन करण्याचे महत्त्व नागरिक व तज्ज्ञांनी अधोरेखित केले. पर्यावरणाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या असलेल्या या क्षेत्रांना निर्माण झालेल्या धोक्याबद्दल चिंता व्यक्त करत, खासदार मेधा कुलकर्णी यांनी सूचना केली की, PMC आणि PCMC ने नदीचे असे काही पट्टे (stretches) निवडावेत जिथे एकही झाड न तोडता पर्यावरणपूरक पद्धतीने विकास करता येईल. त्यांनी जैवविविधता आणि वनराई टिकवून ठेवून नैसर्गिक 'रिव्हर ट्रेल्स' (नदीकाठच्या पाऊलवाटा) आणि पर्यावरणावर कमीत कमी परिणाम करणाऱ्या सार्वजनिक जागा विकसित करण्याचा प्रस्ताव मांडला. तसेच, महापालिकेकडे निधी उपलब्ध नसल्यास, अशा प्रात्यक्षिक प्रकल्पांसाठी 'सीएसआर' (CSR) निधीची मदत घेता येईल, असेही त्यांनी सुचवले. अशा प्रकारचा प्रकल्प देशभरातील नदीकाठ विकासाच्या प्रकल्पांसाठी एक आदर्श ठरू शकतो, असे त्या म्हणाल्या. भेटीदरम्यान, 'पुणे रिव्हर रिवाइव्हल'च्या स्वयंसेवकांनी नदीकाठावरील पर्यावरणाच्या दृष्टीने संवेदनशील असलेल्या ठिकाणांची (hotspots) माहिती सादर केली. तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले की, केवळ वाकड आणि पवना-मुळा नद्यांचा संगम या दरम्यानच्या भागातच किमान २३ पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण ठिकाणे नोंदवली गेली आहेत. कोणत्याही परिस्थितीत या सर्व ठिकाणांचे संरक्षण आणि संवर्धन करणे आवश्यक आहे. सारंग यडवाडकर यांनी निदर्शनास आणून दिले की, नदीकाठ विकास प्रकल्पामध्ये नदीच्या काटछेदामध्ये बदल केला जात आहे. पर्यावरणीय मंजुरीच्या अटींनुसार असा बदल करायला परवानगी नाही. पर्यावरणीय मंजुरीच्या सर्व अटींचे काटेकोरपणे पालन केले जावे, यावर नागरिकांनी भर दिला. औंध येथील 'वाघाचा घाट' येथे नदीकाठची पाणथळ क्षेत्रे आणि समृद्ध जैवविविधता पाहिली. 'बंड गार्डन' येथे, 'रिव्हरफ्रंट डेव्हलपमेंट' प्रकल्पाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यांत करण्यात आलेल्या वृक्ष पुनर्रोपणाबाबत (tree transplantation) नागरिकांनी चिंता व्यक्त केली. प्रत्यक्षात केवळ काही मोजक्याच झाडांचे पुनर्रोपण करण्यात आले आणि बहुतांश झाडे पुनर्रोपित करण्याऐवजी नव्याने लावण्यात आली आहेत. एप्रिलमध्ये पीएमसीकडे (PMC) सादर करण्यात आलेल्या तक्रारींवर अद्याप कोणतीही कार्यवाही झालेली नाही. आयुक्तांनी नागरिकांना आश्वासन दिले की या प्रकरणाची तपासणी केली जाईल. आयुक्तांनी स्पष्ट केले की, प्रकल्पाचे जे टप्पे पूर्ण झाले आहेत त्यात आता बदल करणे शक्य नाही; मात्र, पुढील टप्प्यांबाबत नागरिक, तज्ज्ञ आणि नागरी संस्थांशी चर्चा करून आढावा घेतला जाईल. त्यांनी असेही सांगितले की, झाडांची कत्तल टाळण्याचा प्रयत्न केला जाईल आणि प्रकल्प पर्यावरणपूरक करण्यासाठी रचनेत (डिझाइनमध्ये) बदल करण्याबाबत विचार केला जाईल. अधिकाऱ्यांनी उपस्थितांना माहिती दिली की, टप्पे १, २ आणि ३ (वाकड ते औंध) चे काम सध्या थांबवण्यात आले आहे आणि सुधारित आराखड्यांवर चर्चा केल्यानंतरच पुढील निर्णय घेतले जातील. भेटीचा शेवटचा टप्पा 'बोटॅनिकल सर्व्हे ऑफ इंडिया'च्या परिसरात होता; तिथे प्रस्तावित रस्ते आणि त्यांचा विद्यमान झाडे व जैवविविधतेवर होणारा परिणाम यांबाबत चिंता व्यक्त करण्यात आली. खासदार मेधा कुलकर्णी यांनी या जागेची पाहणी केली आणि वृक्षतोडीबद्दल स्पष्टीकरण मागितले. या पाहणी दौऱ्याच्या अनुषंगाने, नदीकाठ विकास प्रकल्पाच्या (रिव्हरफ्रंट प्रोजेक्ट) उर्वरित टप्प्यांसाठी पर्यावरणपूरक पर्यायांवर चर्चा करण्यासाठी पीएमसी आयुक्त, खासदार मेधा कुलकर्णी, पर्यावरण तज्ज्ञ आणि संबंधित नागरिक यांची लवकरच बैठक होण्याची अपेक्षा आहे. या भेटीतून नागरिक, तज्ज्ञ, लोकप्रतिनिधी आणि प्रशासन यांच्यात नदी पुनरुज्जीवनाच्या अशा पद्धती शोधण्याची सामायिक इच्छा दिसून आली, ज्याद्वारे जैवविविधतेचे रक्षण होईल, विद्यमान झाडे जपली जातील आणि पुण्यातील नद्यांचे पर्यावरणीय संतुलन व अखंडता टिकवून ठेवली जाईल. बैठकीला पुणे रिव्हर रिवाइव्हलचे सदस्य अजय फाटक, प्राजक्ता महाजन, राहुल करंबेळकर, शुभा कुलकर्णी, राजू सावळे, शुभम पांडे, प्रशांत शेवगावकर, संध्या गजेंद्रगडकर, केतकी घाटे, मानसी करंदीकर, आरती म्हसकर, जयश्री रामदास, केदार चंपेकर, सारंग यादवाडकर, सुमित स्वामी, कल्याण माने, संतोष लालवाणी आदी उपस्थित होते.
Advertisement Slot